Mọi người ơi, ad muốn giới thiệu website & kênh Youtube đến các bạn đang tự học CPA & ACCA mà lại không rành về marketing. Ad nhờ mọi người giới thiệu cho bạn bè nếu phù hợp nhé. Cảm ơn rất nhiều!

ACCA F9: CHỦ ĐỀ “INVESTMENT APPRAISAL” – PHẦN 1 (VIDEO UPDATED)

Bài 4/11 của Series hướng dẫn tự học ACCA F9 Financial Management: “Investment Appraisal” (Phần 1)

Playlist: ACCA F9 Investment Appraisal

(Phần 1: Video 1 – Video 5)

 

Investment Appraisal hay Đánh giá dự án đầu tư (Part D trong sách BPP study text) là một phần vô cùng quan trọng của môn F9 Financial Management. Phần này giải thích cách áp dụng các phương pháp cơ bản để đánh giá dự án đầu tư. Từ đó làm căn cứ để nhà quản lý đưa ra “Quyết định đầu tư”.

Với chủ đề này, chúng ta sẽ đi tìm hiểu 10 nội dung sau:

(1) Phương pháp Thời gian hoàn vốn của dự án (Payback period)
(2) ROCE
(3) Các vấn đề cần biết về kỹ thuật DCF
(4) Cách xác định dòng tiền của dự án (Relevant Cash Flows)
(5) Dòng tiền đều & Dòng tiền đều vô hạn
(6) Các phương pháp sử dụng DCF: NPV, IRR và DPP
(7) Ưu nhược điểm của kỹ thuật DCF
(8) Cách áp dụng DCF trong điều kiện thực tế
(9) Các tình huống/bài tập thường gặp
(10) Các lỗi sai thường gặp

Toàn bộ chủ đề được chia làm 3 bài viết. Trong bài viết này chúng ta sẽ xử lý 4 nội dung (1)-(4).

1. Đánh giá dự án đầu tư không sử dụng dòng tiền chiết khấu

1.1. Phương pháp Thời gian hoàn vốn của dự án (PP)

Thời gian hoàn vốn của dự án (PP) là gì?

Là thời gian 1 dự án cần để có dòng tiền vào đủ bù đắp cho dòng tiền ra (Cash inflows = Cash outflows). Thời gian này có thể được biễu diễn bằng số năm hoặc số tháng.

Nguyên tắc lựa chọn dự án dựa trên PP?

Mỗi công ty khi xem xét dự án đầu tư thường sẽ có PP mong muốn của mình. Như vậy:

  • PP của dự án < PP mong muốn => Được chọn
  • Nếu DN chỉ lựa chọn 1 dự án nhưng có nhiều dự án thoả mãn điều kiện về PP: Dự án có PP ngắn nhất sẽ được chọn.

Cách áp dụng?

  • Xác định dòng tiền thuần của mỗi năm dự án
  • Xác định số vốn đầu tư còn phải thu hồi ở cuối mỗi năm bằng cách tính chênh lệch giữa số vốn đầu tư & dòng tiền thuần hàng năm
  • Khi số vốn đầu tư còn phải thu hồi < Dòng tiền thuần của năm sau: PP = Số năm hiện tại + Lấy số vốn đầu tư còn phải thu hồi / Dòng tiền thuần của năm sau. Bạn có thể * 12 để ra số tháng.
Ví dụ: Công ty xem xét 3 dự án loại trừ lẫn nhau A,B và C. Thời gian hoàn vốn mong muốn: 2 năm. Thông tin về dòng tiền dự kiến của các dự án như sau:

Dòng tiềnABC
Vốn đầu tư ban đầu (Năm 0)10000500014000
Lợi nhuận trước khấu hao:
Năm 1400030008000
Năm 2400025006000
Năm 3500015004000
Năm 4300010002000

Hỏi dự án nào sẽ được lựa chọn theo phương pháp PP?

Đáp án:

Giả định rằng Lợi nhuận trước khấu hao = Dòng tiền thuần của mỗi dự án

Lập bảng tính thời gian hoàn vốn của các dự án như sau:

Chỉ tiêuABC
Vốn đầu tư ban đầu10000500014000
Vốn đầu tư còn phải thu hồi:
Năm 1600020006000
Năm 22000-5000
Năm 3-3000
Thời gian hoàn vốn (tháng)28.821.624

Kết luận: Dự án B và C đều có PP < PP mong muốn (24 tháng). Nhưng các dự án này loại trừ lẫn nhau. Do đó chỉ dự án B có PP ngắn nhất được lựa chọn.

Ưu nhược điểm của phương pháp PP

Ưu điểmNhược điểm
1. Đơn giản, dễ áp dụng và được sử dụng như một công cụ để sàng lọc bớt các dự án. Nếu một dự án nào đó không đáp ứng được PP tiêu chuẩn cho phép thì rõ ràng không cần tiếp tục nghiên cứu thêm dự án đó.1. Không xem xét tới giá trị thời gian của tiền tệ. Một dòng tiền thu được hôm nay lại được đánh giá ngang bằng với dòng tiền thu được ở một số năm sau.
2. Được áp dụng nhiều ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đối với các doanh nghiệp này: Dự án đạt doanh lợi thấp nhưng lại có PP ngắn, sẽ có lợi hơn những dự án tuy có doanh lợi hấp dẫn, nhưng PP dài và do đó rủi ro lớn.2. Không xem xét tới dòng tiền thu được sau thời gian hoàn vốn. Các dự án chậm sinh lời thường là các dự án nằm trong kế hoạch dài hạn, chẳng hạn dự án cho việc phát triển một sản phẩm mới hay thâm nhập thị trường mới. Do đó, nếu áp dụng phương pháp này sẽ có thể sẽ loại bỏ dự án tốt
3. Không sử dụng được khi các dự án có cùng PP
3. Bằng việc lựa chọn dự án có PP ngắn, phương pháp này đã cân nhắc đến vấn đề rủi ro (thời gian càng dài thì rủi ro càng lớn)4. Việc đưa ra Thời gian hoàn vốn mong muốn của DN thường mang tính chủ quan
4. Sử dụng dòng tiền thay vì là lợi nhuận kế toán – chỉ tiêu dễ dàng bị bóp méo thay đổi bằng các chính sách kế toán5. Có thể dẫn tới tình trạng đầu tư quá nhiều vào các dự án ngắn hạn
5. Có thể được sử dụng khi doanh nghiệp ở trong tình trạng khan hiếm vốn (capital rationing) bởi vì DN có thể xác định các dự án nhanh chóng mang lại tiền để giải quyết nhu cầu về tiền.6. Bằng việc lựa chọn dự án có PP ngắn, phương pháp này đã cân nhắc đến vấn đề rủi ro (thời gian càng dài thì rủi ro càng lớn). Tuy nhiên lại không xem xét đến sự biến động của dòng tiền.

1.2. Phương pháp ROCE (Return on capital employed)

Phương pháp ROCE là gì?

ROCE các bạn có thể tạm dịch sang tiếng việt là Tỷ suất doanh lợi nội bộ. Còn có tên gọi khác là Accounting rate of return hay Return on investment.

ROCE = (Estimated average profits/ Estimated average initial investment) %

Nguyên tắc lựa chọn dự án?

  • Đây là phương pháp lựa chọn dự án đầu tư bằng cách tính ROCE mà dự án tạo ra. Dự án sẽ được chọn nếu có ROCE > ROCE mục tiêu công ty đề ra.
  • Trường hợp công ty đánh giá các dự án loại trừ lẫn nhau (mutually exclusive projects): nếu các dự án đều có ROCE > ROCE mục tiêu: dự án có ROCE cao nhất sẽ được chọn.
Ví Dụ
1 công ty có ROCE mục tiêu là 20% đang cân nhắc 2 dự án loại trừ lẫn nhau với thông tin như sau:

ItemsProject AProject B
Investment capital 90,000 120,000
Project’s time
Before-depre Profit
Year 1 20,000 30,000
Year 2 40,000 90,000
Year 3 60,000 60,000
Disposal Value – 10,000

Cách làm

ItemsProject AProject B
Total profit before depreciation 120,000 180,000
Total depreciation expense 90,000 120,000
Total profit after depreciation 30,000 60,000
Average annual profit after depreciation 10,000 20,000
Average investment capital 45,000 60,000
ROCE22%33%

Kết luận: 2 dự án đều có ROCE > ROCE mục tiêu. Nhưng 2 dự án là loại trừ lẫn nhau nên chỉ dự án B được chọn.

Ưu nhược điểm của phương pháp ROCE

Ưu điểmNhược điểm
1. Nhanh, đơn giản dễ thực hiện1. Dựa trên lợi nhuận kế toán – là nguồn dữ liệu dễ bị bóp méo, thay đổi
2. Là chỉ tiêu đo lường theo số tương đối (%) nên có thể sử dụng để so sách giữa các dự án với nhau2. Là chỉ tiêu đo lường theo số tương đối (%) nên không xem xét đến quy mô của khoản đầu tư
3. Xem xét đến toàn bộ thời gian thực hiện của 1 dự án thay vì chỉ xem xét thời gian hoàn vốn3. Không xem xét đến độ dài của dự án
4. Không xem xét giá trị thời gian của dòng tiền

2. Kỹ thuật DCF trong “Investment Appraisal”

Trong phạm vi môn F9 Financial Management, chúng ta sẽ học 3 phương pháp sử dụng kỹ thuật DCF. Bao gồm: NPV, IRR & DPP.

Tuy nhiên trước khi đi tìm hiểu về 3 phương pháp này, chúng ta sẽ cần tìm hiểu về cách sử dụng chung của kỹ thuật DCF đã.

2.1. Các vấn đề cần biết về kỹ thuật DCF

Kỹ thuật DCF là gì?

DCF viết tắt cho Discounted Cash flow – là 1 kỹ thuật đánh giá dự án đầu tư xem xét đến cả giá trị thời gian của tiền tệ và khả năng sinh lời trong toàn bộ thời gian thực hiện dự án.

Các điểm cần biết về kỹ thuật DCF?

  • Kỹ thuật DCF sẽ xem xét toàn bộ dòng tiền của 1 dự án
  • Chỉ những dòng tiền liên quan trực tiếp đến dự án mới được xem xét (relevant cash flow)
  • Giá trị thời gian của tiền được bao gồm trong đánh giá dự án bằng cách chiết khấu dòng tiền từ tương lai về hiện tại
Giá trị thời gian của tiền là gì?

Tiền tệ có giá trị thời gian. 1 đồng ngày hôm nay có giá trị > 1 đồng ngày hôm sau.

Lý do:

  • Do lạm phát. Ví dụ với 1 triệu ngày hôm nay bạn mua được 2 bộ váy. Nhưng với 1 triệu – 1 năm sau bạn chỉ mua được 1 cái váy.
  • Do với 1 đồng ngày hôm nay, bạn có thể sử dụng để đầu tư và kiếm tiền lãi. Trong khi 1 đồng trong tương lai chỉ là 1 đồng thôi.

=> Chính vì tiền có giá trị thời gian, nên khi xem xét dòng tiền của dự án (phát sinh qua nhiều năm), chúng ta phải quy đổi các dòng tiền ở tương lai về cùng 1 thời điểm (hiện tại). Hay nói cách khác là phải chiết khấu dòng tiền từ tương lai về hiện tại.

Chiết khấu dòng tiền là gì? 

Chiết khấu dòng tiền (discounting) chính là việc chuyển đổi dòng tiền từ tương lai về hiện tại.

Tại sao lại phải chiết khấu dòng tiền khi đánh giá dự án đầu tư?

Bởi vì 1 dự án thường kéo dài qua nhiều năm. Trong khi tiền tệ có giá trị thời gian. 1 đồng Năm N sẽ có giá trị khác với 1 đồng Năm 1 hay Năm 0. Do vậy, để có thể cộng gộp dòng tiền thuần của các năm với nhau. Chúng ta sẽ cần quy đổi để đưa hết về 1 thời điểm. Thời điểm đó là Năm 0 – Năm hiện tại.

Cách chiết khấu dòng tiền về hiện tại?

Để đưa dòng tiền ở tương lai về hiện tại, chúng ta sử dụng tỷ lệ chiết khấu (discount factor) với công thức: PV = FV / (1+r)^n

Ví dụ: Dưới đây là bảng quy đổi dòng tiền của 1 dự án từ các năm trong tương lai về hiện tại (Năm 0).

YearCash flows (FV)Discount factor 10%PV
Year 0-2001 (200)
Year 11000.909 91
Year 21500.826 124
Year 3500.751 38
Total PV 52
Tỷ lệ chiết khấu (Discount factor) là gì?

Trong ví dụ trên, chúng ta đã sử dụng tỷ lệ chiết khấu của dự án là 10%.

  • Từ góc độ công ty: tỷ lệ này thể hiện chi phí của nguồn vốn mà công ty sử dụng để đầu tư cho dự án. Ví dụ: công ty có thể phải vay ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu với lãi suất 10% để có được 200 đồng đầu tư vào dự án.
  • Từ góc độ nhà đầu tư: tỷ lệ này cũng thể hiện tỷ lệ lợi nhuận kỳ vọng của nhà đầu tư khi đồng ý cho công ty vay vốn.

Trong chủ đề tiếp theo về chi phí huy động vốn, chúng ta sẽ học cách để tính ra tỷ lệ này. Còn trong các câu hỏi/bài tập thuộc chủ đề “investment appraisal”, chúng ta sẽ được cung cấp sẵn thông tin.

2.2. Cách xác định dòng tiền dự án (Relevant Cash flows)

(1) Nguyên tắc xác định dòng tiền

Để so sánh các dự án đầu tư, chúng ta sẽ cần sử dụng đến “Dòng tiền” mà các dự án này tạo ra. Và các “Dòng tiền” này sẽ được xác định theo nguyên tắc chính sau:

Các dòng tiền chỉ được coi là liên quan đến dự án khi phát sinh trong tương lai như một kết quả từ quyết định đầu tư (future incremental cost).

Như vậy, các chi phí đã phát sinh trong quá khứ (past costs) hoặc sẽ phát sinh dù quyết định có được thực hiện hay không thì sẽ không được bao gồm trong Dòng tiền của dự án.

Ngoài ra, chúng ta cần cân nhắc thêm các yếu tố khác:

  • Không trừ lãi vay/cổ tức ra khỏi dòng tiền của dự án đầu tư: Chi phí lãi vay & cổ tức chính là chi phí mà doanh nghiệp phải trả để huy động vốn đầu tư vào dự án. Về bản chất thì chi phí này sẽ là liên quan đến dự án. Tuy nhiên bởi vì chúng ta sẽ sử dụng tỷ lệ chiết khấu để chiết khấu dòng tiền khi đánh giá dự án đầu tư. Mà tỷ lệ chiết khấu này chính là sự thể hiện của chi phí sử dụng vốn của DN. Do đó, nếu chúng ta bao gồm chi phí lãi vay & cổ tức… vào trong dòng tiền dự án. Sau đó lại chiết khấu dòng tiền. Thì tức là chúng ta đã làm việc này 2 lần.
  • Chi phí cơ hội khi đánh giá hiệu quả dự án: hiểu đơn giản là lợi ích cao nhất mà doanh nghiệp phải bỏ qua khi quyết định lựa chọn 1 dự án đầu tư.
  • Giá trị thu hồi/thanh lý (Residual value): công ty thường phải đầu tư vốn mua các máy móc, thiết bị khi thực hiện dự án. Do vậy, khi dự án kết thúc, các máy móc, thiết bị này có thể được thanh lý. Và doanh nghiệp có thể thu hồi 1 phần vốn.
  • Vốn lưu động (Working capital): Ngoài vốn đầu tư ban đầu, sẽ có trường hợp công ty phải bổ sung thêm vốn lưu động cho dự án. Trong trường hợp này: khoản đầu tư vốn lưu động ban đầu cho dự án sẽ được coi là dòng tiền ra (cash outflow). Còn vốn lưu động bị giảm về 0 khi dự án kết thúc được coi là dòng tiền vào (cash inflow).
  • Các yếu tố khác: Lạm phát, rủi ro & sự không chắc chắn: tiền tệ có gía trị thời gian. Do đó, dòng tiền của dự án sẽ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như lạm phát, rủi ro… Vì vậy, để đảm bảo tính hợp lý của đánh giá, thì những yếu tố này cần được xem xét và phản ánh trong dòng tiền của dự án.
(2) Ba quy ước về thời gian phát sinh dòng tiền?

Rất nhiều bạn bỏ qua phần này. Và đây chính là lý do tại sao việc xác định thời gian phát sinh của dòng tiền lại là lỗi sai kinh điển của thí sinh. Trong kỹ thuật DCF, thời điểm phát sinh của dòng tiền sẽ được xác định theo 3 quy ước sau:

  • Vốn đầu tư DN chi khi dự án bắt đầu sẽ được coi là dòng tiền ra & phát sinh vào Hiện tại – Năm 0
  • Dòng tiền phát sinh vào đầu kỳ này sẽ được coi là đã phát sinh vào cuối kỳ trước đó
  • Dòng tiền phát sinh trong suốt một kỳ sẽ được giả định là phát sinh vào cuối kỳ đó.
(3) Nội dung xác định dòng tiền?

Việc đánh giá dự án đầu tư dựa trên dòng tiền thực chất là đánh giá “Dòng tiền thuần” của các dự án.

Dòng tiền thuần của dự án = Dòng tiền vào – Dòng tiền ra

Dòng tiền vào của dự án: là dòng tiền dự án đầu tư mang lại cho doanh nghiệp.

Dòng tiền ra của dự án: là dòng tiền mà DN bỏ ra để hình thành lượng tài sản cần thiết cho dự án

Chúng ta sẽ xem xét cụ thể cách xác định dòng tiền của dự án khi học về phương pháp NPV, IRR… ở phần 2 của chủ đề này.

Trả lời

error: Content is protected !!